کلمه صادرات در زبان فارسی به معنی ارسال کالا و خدمات از کشوری به کشور دیگر می باشد. این فرآیند یکی از عوامل مهم در اقتصاد هر جامعه بحساب می آید. صادرات و وارات کالا نه تنها برای شرکت ها منبع درآمدی مهمی محسوب می شود بلکه برای اشتغال زایی و توسعه بازار ها بسیار مهم میباشد. جالب است بدانید که طبق آخرین آمار در سال 1402 صادرات ایران با 27% افزایش وزنی و 1.6% افزایش ارزی روبرو بوده است.
با توجه با اهمیت و تاثیر این اقدام در هر جامعه، چگونگی انجام مراحل صادرات از ایران میتواند به چالشی سخت و مهم تبدیل شود. اگر شخص و یا شرکت صادرکننده، اطلاعات درستی نداشته باشد و مراحل و اقدامات لازم پیش از صادرات را نداند ممکن است با شکست و یا حداقل عدم رشد اصولی مواجه شود.
در ادامه این مقاله مراحلی که باید برای صادراتی اصولی و موفق طی کرد را باهم بررسی میکنیم تا به سوال چگونه کالای خود را صادر کنیم؟ پاسخی کامل بدهیم همچنین مشما میتوانید برای اطلاع از آخرین اخبار مربوط به صادرات به بخش اخبار صادیران مراجعه کنید.
مراحل صادرات یک کالا از ایران
مراحل صادرات چیست؟ از آنجایی که در ایران با برخی از تحریم ها و محدودیت ها روبرو هستیم ، رعایت قوانین و یکسری از مراحل به مقابله با تحریم ها و محدودیت ها و همچنین تضمین پایداری تجارت میتواند کمک کند. در ادامه به مراحل صادرات کالا از ایران میپردازیم.
برای شروع صادرات 5 مرحله کلی را باید طی کنید:
| 1. تعیین استراتژی |
| 2. شناسایی نیاز بازار |
| 3. بررسی و انتخاب بهترین کشور برای صادرات |
| 4. بررسی و انتخاب کالای ارسالی |
| 5. انجام فرآیند صادرات |
1. مرحله اول: تعیین استراتژی
تعیین استراتژی که یکی از مهم ترین مراحل در نحوه صادرات کالا می باشد، به معنای طراحی و اجرای آن طرح برای ورود به بازارهای خارجی است. در این مرحله باید راجعبه کشور مقصد، نیاز بازار و قوانین آن کشور تحقیق و بررسی کنید. همچنین بررسی شرایط داخلی شرکت و کشور خود، در تعیین استراتژی نقش بسیار مهمی دارد.
برخی از مراحل تدوین استراتژی صادرات عبارتند از:
- تولید و تامین جنس
- بررسی هزینه های جانبی
- قیمت گذاری محصول
- تعیین اهداف صادرات
- تعیین روش ارسال کالا
- ارزیابی بازار
- سیاست های فروش
- مدیریت ریسک ها
- تعیین روش های پرداخت
- و…
یکی از مراحل قابل اهمیت در تعیین استراتژی، مشخص کردن روش ارسال کالا میباشد . صادرات کالا میتواند به دو روش مستقیم و یا غیرمستقیم انجام شود. صادرات مستقیم به معنی ارسال مستقیم کالا توسط شخص/شرکت، بدون حضور واسطه میباشد. ولی در صادرات غیر مستقیم از متخصصان و مشاوران این حوزه برای ارسال محصول کمک گرفته میشود. درواقع صادرات با حضور شخص سومی صورت میگیرد و فرآیند کار را برای شخص/شرکت صادرکننده سریعتر و آسان تر می کند.
2. مرحله دوم: شناسایی نیاز بازار
یکی دیگر از اقدامات مهم در چگونگی و نحوه صادرات کالا، بررسی و شناسایی نیاز بازار میباشد که در تعیین استراتژی صادرات بسیار موثر است.
برای موفقیت در بازار جهانی باید این مرحله به خوبی انجام شود. اگر محصول انتخابی جهت صادرات طبق نیاز بازار نباشد قاعدتا فروش خوبی درپی ندارد ؛ درنتیجه این پروسه با شکست مواجه میشود. درواقع اگر طی تحقیقات، نیاز سنجی درستی انجام شود تاثیر بسیار زیادی در رشد و موفقیت صادرات دارد. از جمله اقداماتی که برای شناسایی و نیازسنجی بازار باید انجام شود عبارتند از:
- تحلیل و تحقیقات بازار
- بررسی رقبا
- شرکت در نمایشگاه ها
- پیش بینی بازار
- بررسی بازخورد و نظرات مشتریان
- بررسی کشور هدف
بیشتر بخوانید: راهنمای جامع قوانین تجارت بین الملل و تأثیر آن بر تجارت جهان
3. مرحله سوم: بررسی و انتخاب بهترین کشور برای صادرات
از جمله اقدامات لازم و ابتدایی در مراحل صادرات یک کالا، انتخاب کشور مقصد میباشد. برای انتخاب کشور هدف، باید یکسری از ملاک های وابسته به کشور موردنظر و محصول صادراتی خود را بررسی کرد. و طبق نتایج بدست آمده با توجه به کشور مورد نظر ، مناسب ترین کالا را جهت ارسال انتخاب کنید.
بعنوان مثال اگر کالای ارسالی ما بسیار خوب و مرغوب باشد ولی در کشور مورد نظر تولیدات آن وجود داشته باشد، درصد شکست و عدم استقبال از آن بسیار بالا میرود.
برخی از مواردی که در تعیین کشور هدف می توان بررسی کرد عبارتند از:
- روابط سیاسی آن کشور با ایران
- مهم ترین نیازهای بازار آن کشور
- موقعیت جغرافیایی و اجتماعی آن
- تولیدات داخلی و درآمد سرانه مردم
- راه های ارتباطی آن کشور با ایران
- قوانین تجاری کشور هدف
- و…
4. مرحله چهارم: بررسی و انتخاب کالای ارسالی
یکی از دغدغه های اصلی در مراحل انجام صادرات، تعیین و انتخاب کالا بعنوان کالای صادراتی است. بهترین روش برای پیشبرد این مرحله، انجام دقیق دو مرحله قبلی، یعنی شناسایی نیازهای بازار، است.پاسخ این سوال به عوامل بسیاری بستگی دارد که مهم ترین آن ها نیاز بازار و کشور مقصد میباشد. با بررسی نیاز کشورهای دیگر به راحتی میتوان نوع کالای صادراتی را مشخص کرد. همچنین برای انتخاب نوع محصول باید به منابع و شرایط کشور خود نیز توجه کرد .
بعنوان مثال در ایران با توجه به شرایط آب وهوایی موجود، کاشت و برداشت محصولات غذایی و کشاورزی رونق خوبی دارد، در نتیجه چنین محصولاتی که منحصر به ایران هستند برای صادرات گزینه های خوبی می باشند.
در انتخاب نوع کالا همچنین باید شرایط مجوز صادرات آن کالا توجه کرد. برای کالاهای مجاز با رعایت نکات بهراحتی میتوان صادرات را انجام داد . در رابطه با ارسال کالاهای مشروط نیاز به مجوز از وزارت خانه ذیربط میباشد. و برخی از کالاها برحسب شرایط از طرف دولت ممنوع اعلام میشوند که شرایط ارسال و فروش در بازارهای خارجی را ندارند.
برخی از پرسودترین محصولات قابل صادرات ایران عبارتند از:
- صادرات نفت و مشتقات نفتی
- صادرات پسته
- صادرات زعفران
- ورق های فولادی
- خودرو و قطعات خودرو
- محصولات کشاورزی
- محصولات مواد غذایی
- صنایع آلومینیوم
- محصولات پتروشیمی
- مصالح ساختمانی و کاشی و سرامیک
- فرش دستباف
- محصولات فناوری اطلاعات
علاوه بر نکات و مراحل صادرات یک محصول که در این مقاله بطور کلی برای صادرات همه کالاها آمده است برای برخی از کالاها نیاز به رعایت اصول و قوانین بیشتری نیز می باشد.
بعنوان مثال در مراحل صادرات مواد غذایی نیاز به حساسیت بیشتری میباشد و بررسی مواردی از جمله نحوه انتقال کالا، بسته مندی محصول، تاریخ انقضا محصول، مجوز و تاییدیه ای بهداشتی و… بسیار مهم و ضروری میباشند. و یا برای ارسال فرش، محصول باید حتما دارای شناسنامه باشد تا اصالت آن تایید شود.
همچنین محصولات نفتی نیز شرایط ویژه ای برای ارسال دارند و علاوه بر مراحل گفته شد، نیاز به تاییدیه های بین المللی دارند. درنتیجه بهتر است پس از انتخاب محصول مورد نظر خود، قوانین و شرایط مرتبط به ارسال آن محصول را نیز مطالعه و بررسی کنید.
5. مرحله پنجم: فرآیند انجام صادرات
در این مرحله باید با روند کلی صادرات (export) کالا آشنا شوید و اسناد و مدارک لازم را آماده کنید. در ادامه، مراحل اصلی فرآیند صادرات به صورت ساده و کاربردی توضیح داده شده است:
- دریافت کارت بازرگانی: برای هر نوع فعالیت تجاری در سطح بینالمللی، داشتن کارت بازرگانی ضروری است. بنابراین، اولین گام در فرآیند صادرات، دریافت این کارت از مراجع مربوطه و طی کردن مراحل دریافت کارت بازرگانی برای حوزه فعالیت مورد نظر شما است.
- بازاریابی صادراتی: موفقیت در صادرات وابسته به فروش کالای شما در بازارهای بینالمللی است. برای این منظور، باید روشهای مختلف بازاریابی را بررسی کرده و مناسبترین شیوه را برای تبلیغ و معرفی محصولات خود انتخاب کنید.
- ارائه پروفرما یا پیشفاکتور: پس از یافتن مشتری یا تعیین کشور مقصد، شما بهعنوان صادرکننده باید یک پیشفاکتور شامل اطلاعاتی مانند قیمت، تعداد کالا و شرایط فروش را به خریدار ارائه دهید.
- تنظیم قرارداد صادراتی: پس از توافق با خریدار، قرارداد صادراتی مطابق با قوانین بینالمللی تنظیم و توسط طرفین امضا میشود. این قرارداد تمام جزئیات معامله را مشخص میکند.
- انجام امور گمرکی: در این مرحله، تمام امور مربوط به گمرک انجام میشود. این فعالیتها شامل تعیین ارزش گمرکی کالا، عقد قرارداد حمل و بیمه، دریافت گواهی بازرسی، صدور فاکتور و گواهی مبدأ، و ارسال کالا از گمرک به مقصد است.
- انتقال وجه: انتقال وجه یکی از مهمترین بخشهای فرآیند صادرات است. برای این کار میتوانید از سیستمهای بانکی، اعتبار اسنادی، یا صرافیهای مجاز استفاده کنید تا مبلغ توافقشده بهصورت امن و قانونی منتقل شود.
اقدامات پیش از این مرحله اهمیت زیادی در نتیجه ارسال دارند. این مرحله از صادرات کالا از جنبه قانونی و اصولی بودن صادرات برای کشور مبدا و مقصد بسیار مهم می باشد. برای ورود به تجارت بینالمللی و دستیابی به سودهای قابلتوجه از صادرات کالا به کشورهای مختلف، آگاهی از مراحل و قوانین صادراتی هر کشور ضروری است. با این حال، صرفاً دانستن این مراحل کافی نیست؛ بلکه تجربه عملی و آشنایی نزدیک با فرآیندها نیز نقش کلیدی در موفقیت این حوزه دارد.
تا اینجای کار به آموزش گام به گام صادرات پرداختیم. به همین دلیل توصیه میشود پیش از اقدام به صادرات، از مشاوره متخصصان و کارشناسان باتجربه در این زمینه در گروه صادیران بهرهمند شوید. دانش و تجربه این افراد میتواند راهنمایی مؤثری برای اجرای صحیح مراحل صادرات و پیشگیری از مشکلات احتمالی باشد.
مدارک و مجوز های لازم جهت صادرات کالا
برای صادرات کالا به بازارهای بینالمللی، تهیه مدارک و مجوزهای لازم از اهمیت بالایی برخوردار است. این اسناد تضمینکننده قانونی بودن و تسهیلکننده روند صادرات هستند.
– مدارم لازم:
مدارک لازم برای صادرات با توجه به نوع محصول، کشور مقصد و قوانین آن کشور متفاوت است. و باید پس از بررسی موارد گفته شده مدارک لازم را آماده کنید.
- اظهارنامه صادرات
- فاکتور صادرات
- مدارک حمل و نقل
- گواهی مبدا
- مدارک بیمه
- فاکتور فروش
- پیش فاکتور
- گواهی بهداشت
- مدارک مالی
- استاندار محصول
- گواهی اصالت محصول
- گواهی کیفیت محصول
- و…
– مجوزهای لازم
برای صادرات یک کالا از ایران نیاز به کسب برخی از مجوزها میباشد. با توجه به نوع کالا مشخص میشود که نیاز به چه مجوزهایی و از چه سازمان هایی میباشد. برخی مجوزها صرفا برای نوع خاصی از محصولات نیازند ولی بطور کلی مجوزهای لازم برای اغلب محصولات صادراتی عبارتند از:
- مجوز صادرات
- مجوز از وزارت ذیربط
- مجوز پروانه کسب
- مجوزهای بهداشت
- مجوز سازمان ملی استاندارد
سخن پایانی
در این مقاله از مجله صادیران، سعی شد تا به آموزش صادرات کالا و چگونگی و مراحل آن پرداخته شود. اما اگر در این مسیر تازه وارد هستید و یا قصد ورود به بازار جهانی و صادرات را دارید بهتر است برای کسب تجربه و کاهش ریسکهای احتمالی از روش صادرات غیر مستقیم استفاده کنید. برای استفاد از این روش صادرات کالا، میتوانید از مشاوران و متخصصان این حوزه کمک بگیرید.
در مسیر اموزش صادرات صفر تا صد، میتوانید از گروه صادیران و خدمات آن نیز کمک بگیرید.
سوالات متداول
-
مراحل صادرات کالا به عراق مانند همین مراحل است؟
بله، مراحل صادرات به عراق نیز شامل فرآیندهای کلی مانند دریافت کارت بازرگانی، بازاریابی، ارائه پروفورما، تنظیم قرارداد، انجام امور گمرکی و انتقال وجه است. با این حال، باید به قوانین و استانداردهای خاص صادرات به عراق، مانند مجوزهای وارداتی و استانداردهای کالا، توجه ویژه داشت.
-
مراحل صادرات با کارت بازرگانی چگونه است؟
مراحل صادرات در ایران با کارت بازرگانی شامل دریافت کارت بازرگانی، بازاریابی برای محصول، تهیه و ارائه پیشفاکتور، تنظیم قرارداد صادراتی، انجام امور گمرکی (مانند ارزشگذاری کالا، بیمه، و صدور گواهیها)، و در نهایت انتقال وجه است. این فرآیند باید مطابق قوانین تجارت بینالملل انجام شود.
-
مراحل صادرات در گمرک چگونه است؟
مراحل صادرات کالا در گمرک شامل ثبت اظهارنامه صادراتی، ارائه مدارک مربوطه مانند کارت بازرگانی، فاکتور، و گواهی مبدأ، و ارزیابی کالا توسط کارشناسان گمرک است. سپس پس از انجام تشریفات گمرکی، کالا با صدور مجوز نهایی برای ارسال به مقصد آماده میشود. تمامی مراحل باید مطابق قوانین گمرکی کشور انجام شود.
