اینکوترمز چیست + اصطلاحات و تأثیرش بر قراردادهای بین‌المللی

در دنیای پیچیده تجارت بین‌الملل، اصطلاحات تجاری بین‌المللی یا اینکوترمز نقش کلیدی در تعیین مسئولیت‌ها و هزینه‌های مرتبط با تحویل کالا دارند. در این مقاله، به بررسی اصول و تاریخچه اینکوترمز پرداخته و به سوالات مهمی مانند “اینکوترمز چیست و چه کاربردی دارد؟” و “اینکوترمز به چه معنی است؟” پاسخ داده‌ایم.

همچنین، اینکوترمز انواع مختفی دارد که به تفصیل بررسی شده‌اند تا درک کامل‌تری از نحوه انتخاب و استفاده از این اصطلاحات در قراردادهای بین‌المللی در صادرات و واردات بدست آورید.

مفهوم و تاریخچه اینکوترمز به زبان ساده

اینکوترمز (Incoterms)، مخفف “International Commercial Terms” یا “اصطلاحات تجاری بین‌المللی” است که برای نخستین بار در سال 1936 توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی معرفی شد. هدف از تدوین اینکوترمز، ارائه مجموعه‌ای از قواعد استاندارد بود که وظایف، هزینه‌ها و خطرات مرتبط با تحویل کالا در معاملات بین‌المللی را مشخص کند. از زمان معرفی اولین نسخه، اینکوترمز به‌طور مداوم به‌روزرسانی شده است تا با تغییرات و تحولات تجارت جهانی هماهنگ شود.

شایعاتی که درباره نسخه اینکوترمز 2024، منتشر شده است نادرست هستند و آخرین نسخه رسمی منتشر شده، اینکوترمز 2020 است. این نسخه شامل 11 اصطلاح است که هر یک وظایف و مسئولیت‌های خاصی را برای طرفین معامله تعریف می‌کند. این اصطلاحات در کلیه قراردادهای بین‌المللی به عنوان یک زبان مشترک و مبنای قانونی مورد استفاده قرار می‌گیرند و شفافیت بیشتری را در روابط تجاری بین‌المللی به ارمغان می‌آورند.

بیشتر بخوانید: نکات ورود به بازار های بین المللی؛ راهبرد و استراتژی

از کجا می توان با قوانین اینکوترمز 2020 آشنا شد؟

برای آشنایی کامل با قوانین اینکوترمز 2020، می‌توانید به وب‌سایت رسمی اتاق بازرگانی بین‌المللی (International Chamber of Commerce – ICC) به آدرس iccwbo.org مراجعه کنید. این سایت منابع متعددی از جمله متن کامل قوانین، راهنما، و مقالات آموزشی ارائه می‌دهد. البته، ما هم در ادامه این مقاله از مجله واردات و صادرات به بررسی صفر تا صد اینکوترمز و توضیح این قوانین پرداخته‌ایم و اطلاعات لازم را به صورت جامع و کاربردی در اختیار شما قرار دادیم.

ضرورت استفاده از اینکوترمز تجارت بین الملل چیست؟

اینکوترمز به‌عنوان یک ابزار استاندارد، کمک می‌کند تا طرفین معامله از هر گونه سوءتفاهم و اختلاف نظر در مورد مسئولیت‌ها و وظایف خود جلوگیری کنند. با استفاده از اینکوترمز، طرفین می‌توانند به‌طور دقیق تعیین کنند که در هر مرحله از تحویل کالا، چه کسی مسئول پرداخت هزینه‌ها، بیمه و حمل‌ونقل است و همچنین، در صورت بروز خطر یا خسارت، چه کسی باید پاسخگو باشد.

این استانداردها به تسهیل فرآیند مذاکره و تنظیم قراردادها کمک می‌کنند و مانع از بروز اختلافات پیچیده و زمان‌بر می‌شوند. اینکوترمز با شفاف‌سازی وظایف، به هر دو طرف امکان می‌دهد تا به‌جای تمرکز بر مسائل حقوقی، بر توسعه تجارت و همکاری‌های بلندمدت متمرکز کنند. همچنین این موضوع باعث می‌شود تا ریسک‌ها به‌طور عادلانه بین طرفین تقسیم شود و احتمال بروز اختلافات به حداقل برسد.

معایب استفاده نکردن از اینکوترمز

استفاده از اینکوترمز در معاملات بین‌المللی اهمیت بسیاری دارد. نادیده گرفتن آن می‌تواند عواقب متعددی به همراه داشته باشد که در ادامه این موارد را بررسی میکنیم.

-سوءتفاهمات در تفسیر مسئولیت‌ها:

بدون اینکوترمز، مشخص نیست چه کسی مسئول هزینه‌ها و ریسک‌های حمل و نقل، بیمه، و تحویل کالاها است. این ابهام می‌تواند منجر به اختلاف و سوءتفاهم‌ بین طرفین شود.

-ریسک بیشتر اختلافات قانونی:

نبود آن باعث می‌شود که هر کشور از قوانین داخلی خود پیروی کند، که ممکن است با قوانین کشور دیگر تضاد داشته باشد و منجر به دعاوی حقوقی پرهزینه شود.

-تأخیر در تحویل کالاها:

عدم استفاده از آن می‌تواند منجر به تأخیر در فرآیند حمل و نقل و تحویل کالاها شود، چرا که وظایف و مسئولیت‌های طرفین به‌درستی مشخص نشده است.

-آسیب به روابط تجاری:

مشکلات و اختلافات ناشی از نبود اینکوترمز ممکن است به کاهش اعتماد و تضعیف روابط تجاری بین طرفین منجر شود و همکاری‌های آینده را تحت تأثیر قرار دهد.

-ریسک بیشتر برای خریدار و فروشنده:

در نبود اینکوترمز، هر دو طرف معامله ممکن است با ریسک بیشتری مواجه شوند، از جمله خطر آسیب‌دیدگی کالاها در حین حمل‌ونقل یا از دست رفتن آن‌ها، که می‌تواند منجر به زیان‌های مالی شود.

اینکوترمز و دسته بندی آنها

اینکوترمز به عنوان مجموعه ای از قوانین بین المللی، چارچوبی مشخص برای تفسیر شرایط تجاری در قراردادهای خرید و فروش کالاهای بین المللی ارائه می‌دهد. دسته بندی اینکوترمز به ما کمک می کند تا به طور دقیق وظایف، هزینه‌ها و ریسک‌های مرتبط با هر مرحله از فرایند تجارت بین المللی را مشخص کنیم. در ادامه به بررسی دقیق انواع اینکوترمز و اصطلاحات کلیدی آن خواهیم پرداخت.

اینکوترمز را می توان به چهار گروه اصلی تقسیم کرد:

• گروه E (EXW): در این گروه، مسئولیت تمامی هزینه ها و ریسک ها بر عهده خریدار است.
• گروه F (FCA، FAS، FOB): در این گروه، فروشنده مسئولیت تحویل کالا در یک نقطه مشخص را بر عهده دارد.
• گروه C (CFR، CIF، CPT، CIP): در این گروه، فروشنده مسئولیت حمل و نقل کالا تا مقصد مشخصی را بر عهده دارد.
• گروه D (DAP، DPU، DDP): در این گروه، فروشنده مسئولیت تحویل کالا در مقصد نهایی را بر عهده دارد.

معرفی اصطلاحات کلیدی اینکوترمز

در ادامه به بررسی دقیق اصطلاحات اینکوترمز و انواع آن خواهیم پرداخت. با آشنایی با ساختار اینکوترمز و روش‌ های اینکوترمز، می‌توانیم درک بهتری از انواع مختلف آن و تأثیر آن‌ها بر قراردادهای تجاری پیدا کنیم.

-EXW (تحویل درب کارخانه )

اصطلاح EXW در اینکوترمز به حالتی اشاره دارد که فروشنده، کالا را در محل تولید یا انبار خود به خریدار تحویل می‌دهد. در این شرایط، تمامی هزینه‌ها و مسئولیت‌های مربوط به بارگیری، حمل‌ونقل، بیمه، و ترخیص گمرکی بر عهده خریدار است. فروشنده تنها موظف به آماده‌سازی کالا و تحویل آن در محل مشخص‌شده است و هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال حمل‌ونقل یا خطرات مرتبط به کالا پس از تحویل ندارد.

-FCA (تحویل به حمل کننده)

FCA برای زمانی است که فروشنده کالا را به حمل‌کننده‌ای که توسط خریدار مشخص شده، تحویل می‌دهد. تحویل می‌تواند در محل فروشنده یا هر مکان دیگری که توافق شده است، انجام شود. پس از تحویل کالا به حمل‌کننده، مسئولیت‌ها و خطرات مربوط به حمل‌ونقل به خریدار منتقل می‌شود. در این حالت، فروشنده وظیفه دارد که کالا را برای صادرات و واردات آماده کند و تشریفات گمرکی مرتبط با آن را انجام دهد.

-اصطلاح CPT (پرداخت کرایه حمل کالا تا مقصد)

اصطلاح CPT حالتی است که فروشنده هزینه‌های حمل‌ونقل کالا را تا مقصد نهایی بر عهده می‌گیرد، اما مسئولیت و خطرات مرتبط با کالا پس از تحویل به اولین ناقل به خریدار منتقل می‌شود. به عبارت دیگر، فروشنده موظف به پرداخت هزینه‌های حمل است، اما هر گونه خسارت یا خطر پس از تحویل به ناقل به عهده خریدار خواهد بود. این اصطلاح برای قراردادهایی مناسب است که شامل حمل‌ونقل چندمرحله‌ای هستند و خریدار می‌خواهد کنترل بیشتری بر بیمه و سایر هزینه‌ها داشته باشد.

-اصطلاح CIP (پرداخت بیمه و کرایه حمل کالا تا مقصد)

اصطلاح CIP در اینکوترمز به حالتی اشاره دارد که فروشنده مسئولیت هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه کالا را تا مقصد نهایی بر عهده می‌گیرد. فروشنده باید بیمه‌ای را فراهم کند که پوشش حداقلی برای کالا را در طول مسیر حمل‌ونقل ارائه دهد.

با این حال، خطرات مرتبط با کالا پس از تحویل به اولین ناقل به خریدار منتقل می‌شود. در مقایسه با CPT که تنها هزینه‌های حمل‌ونقل را شامل می‌شود و بیمه‌ای برای کالا تأمین نمی‌کند، CIP شامل بیمه نیز هست و برای تأمین امنیت بیشتر کالا در طول مسیر مناسب است.

-اصطلاح DAP (تحویل در مقصد)

اصطلاح DAP در اینکوترمز به معنای تحویل کالا در مکان تعیین‌شده کشور مقصد است. در این شرایط اینکوترمز، فروشنده تمامی هزینه‌ها و خطرات مرتبط با حمل‌ونقل کالا تا مقصد نهایی را بر عهده می‌گیرد، اما مسئولیت گمرک و هزینه‌های مربوط به واردات، مانند عوارض گمرکی، به عهده خریدار است.

این اصطلاح برای شرایطی مناسب است که فروشنده می‌خواهد کالا را به محل مشخص‌شده تحویل دهد و خریدار تنها پس از دریافت کالا مسئولیت گمرکی و هزینه‌های واردات را بر عهده داشته باشد.

بیشتر بخوانید: صفر تا صد صادرات کالا / مراحل صادرات + 5 نکته کلیدی

-اصطلاح DPU (تحویل در محل با بارگیری)

اصطلاح DPU در اینکوترمز به وضعیتی اشاره دارد که فروشنده کالا را در مکان تعیین‌شده، مانند بندر، فرودگاه یا هر مکان دیگری در کشور مقصد، تحویل می‌دهد و مسئولیت بارگیری و تخلیه را نیز بر عهده می‌گیرد. فروشنده تمام هزینه‌ها و خطرات مربوط به حمل‌ونقل تا این نقطه را پوشش می‌دهد. بعد از تحویل و تخلیه کالا، تمامی مسئولیت‌ها و هزینه‌های مرتبط با واردات، از جمله عوارض گمرکی، به عهده خریدار خواهد بود.

-DDP (تحویل با پرداخت عوارض)

DDP در اینکوترمز به وضعیتی اشاره دارد که فروشنده مسئولیت تمامی هزینه‌ها و خطرات مرتبط با تحویل کالا به مقصد نهایی، از جمله عوارض گمرکی و هزینه‌های واردات، را بر عهده می‌گیرد. خریدار تنها پس از دریافت کالا در محل مشخص‌شده مسئولیت دارد. این اصطلاح برای شرایطی مناسب است که فروشنده می‌خواهد تمامی مراحل تحویل و واردات را به‌طور کامل مدیریت کند و خریدار تنها مسئولیت دریافت کالا را بر عهده داشته باشد.

-FOB (تحویل روی عرشه کشتی )

FOB در اینکوترمز به معنای تحویل کالا بر روی عرشه کشتی در بندر مبدا است. فروشنده تمامی هزینه‌های مربوط به حمل‌ونقل تا بندر مبدا را بر عهده دارد و کالا را تا عرشه کشتی بارگیری می‌کند. پس از این مرحله، تمامی خطرات و هزینه‌ها به عهده خریدار منتقل می‌شود. این اصطلاح مناسب برای حمل‌ونقل دریایی است که خریدار مسئول هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه از بندر مبدا به مقصد نهایی خواهد بود.

-CFR (هزینه و کرایه حمل )

CFR در اینکوترمز به معنای این است که فروشنده هزینه‌های حمل‌ونقل کالا تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند، اما خطرات مربوط به کالا از زمانی که بر روی عرشه کشتی در بندر مبدا بارگیری می‌شود، به عهده خریدار است. خریدار مسئول بیمه کردن کالا و هزینه‌های مرتبط با آن پس از بارگیری است. این اصطلاح برای مواردی که نیاز به حمل‌ونقل دریایی وجود دارد و خریدار مایل است که مسئولیت بیمه را خود بر عهده گیرد، مناسب است.

-CIF (هزینه، بیمه و کرایه حمل)

به وضعیتی اشاره دارد که فروشنده هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه کالا تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند. فروشنده مسئولیت بیمه کردن کالا برای پوشش حداقلی در طول مسیر حمل‌ونقل را بر عهده دارد، اما خطرات مربوط به کالا پس از تحویل به عرشه کشتی به خریدار منتقل می‌شود. این اصطلاح برای شرایطی مناسب است که خریدار می‌خواهد از پوشش بیمه کالا در طول مسیر اطمینان حاصل کند و مسئولیت حمل‌ونقل و بیمه به عهده فروشنده باشد.

چگونگی انتخاب صحیح اینکوترمز برای قراردادهای مختلف

انتخاب صحیح اینکوترمز و کاربرد آن برای قراردادهای مختلف به نیازها و شرایط خاص هر معامله بستگی دارد. برای انتخاب مناسب‌ترین اصطلاح، راهنمای اینکوترمز می‌تواند به شما کمک کند تا نیازهای خاص هر دو طرف معامله، شرایط حمل‌ونقل، و مسئولیت‌های مرتبط را بررسی کنید.

• تحلیل نیازها و شرایط: با تحلیل نیازها و الزامات هر دو طرف، مشخص کنید که آیا فروشنده توانایی مدیریت تمام مراحل حمل‌ونقل و واردات را دارد یا خریدار ترجیح می‌دهد که کنترل بیشتری بر روی فرآیندها داشته باشد.
• نوع حمل‌ونقل: نوع حمل‌ونقل مورد استفاده، مانند حمل‌ونقل دریایی، هوایی، یا زمینی، نقش مهمی در انتخاب اینکوترمز دارد. برخی اصطلاحات مانند FOB و CFR برای حمل‌ونقل دریایی مناسب‌تر هستند، در حالی که CIP و CIF می‌توانند برای حمل‌ونقل چندمرحله‌ای مناسب باشند.
• مدیریت هزینه‌ها و ریسک‌ها: بررسی کنید که آیا فروشنده یا خریدار تمایل به پوشش کامل هزینه‌ها و ریسک‌ها را دارد. اصطلاحاتی مانند DDP مناسب برای زمانی است که فروشنده می‌خواهد تمامی هزینه‌ها و مسئولیت‌ها را مدیریت کند، در حالی که EXW برای زمانی که خریدار می‌خواهد کنترل کامل بر حمل‌ونقل داشته باشد، مناسب است.
• مکان تحویل و پرداخت هزینه‌ها: مکان تحویل کالا و نحوه پرداخت هزینه‌ها باید به‌دقت بررسی شود. اصطلاحات مانند DAP وDPU به خریدار امکان می‌دهد تا کالا را در مکان مشخص‌شده دریافت کند و هزینه‌های مربوط به واردات را مدیریت کند.

سخن آخر

اینکوترمز اصطلاحات متنوعی دارد که هر کدام نقش خاصی در مدیریت مسئولیت‌ها و هزینه‌های مرتبط با تحویل کالا در تجارت بین‌المللی ایفا می‌کنند. در این مقاله، به بررسی جامع اینکوترمز و مفهوم آن پرداخته‌ایم و به سوالاتی مانند “اینکوترمز چیست و انواع آن در تجارت بین الملل” و “اینکوترمز چیه؟” پاسخ داده‌ایم.

همچنین، انواع مختلف اینکوترمز شامل EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU، DDP، FOB، CFR و CIF تحلیل شده‌اند تا به درک بهتری از نحوه استفاده و تأثیر این اصطلاحات در قراردادهای بین‌المللی دست یابیم. شرکت صادیران با ارائه راهکارهای پیشرفته و مشاوره تخصصی در زمینه اینکوترمز، به شرکت‌ها و تجار این امکان را می‌دهد که در تجارت بین‌المللی با دقت و اطمینان بیشتری عمل کنند.